Prof. Jerzy Jarniewicz otrzymał Nagrodę Literacką Nike 2022 za zbiór poezji „Mondo cane” (Wydawnictwo Biuro Literackie).
Jerzy Jarniewicz urodził się w Łowiczu (1958), mieszka i pracuje w Łodzi. Ukończył anglistykę i filozofię na Uniwersytecie Łódzkim, z którym do dziś jest związany jako wykładowca w Instytucie Anglistyki UŁ. Stopień profesora uzyskał w 2015 roku. Oprócz kariery akademickiej i twórczości poetyckiej, zajmuje się również krytyką literacką i przekładem literatury. Tłumaczył m.in. Philipa Rotha, Raymonda Carvera czy Jamesa Joyce’a. Wyróżnienia: m.in. nominowany do „Nike” w 2008 i 2019, nominowany do Wrocławskiej Nagrody „Silesius” w 2013 i 2016, lureat tej nagrody w 2018, odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.
Anna Kałuża twórczość Jarniewicza opisywała w następujący sposób:
Wśród różnych wątków, zmieniających się stylów pisania o Bogu, miłości, dzieciństwie, tożsamości, nieobecności, najczęściej powracał problem komunikacji językowej. Od początku kwestia uwikłania realnego w słowa, a nie w meandry pamięci, nawet jeśli i one są pamięcią o minionych słowach, stanowiła siłę napędową tej poezji.
(ze strony culture.pl)
Karol Poręba w swojej recenzji „Mondo cane” zauważa:
Siła wierszy Jarniewicza – na co wskazywali Paweł Kaczmarski, Marta Koronkiewicz, Jakub Skurtys czy Rafał Wawrzyńczyk, pisząc o książkach Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną (2012), Woda na Marsie (2015) oraz Puste noce (2017)1 – leży między innymi w osobliwej zdolności twórcy do poetyckich kontrapunktów, przełamujących patos czy kampowość niektórych fraz, metafor lub sytuacji lirycznych […]
(ze strony magazynwizje.pl)
„Mondo cane” to tom wyreżyserowany przez autora zgodnie z regułami gatunku kina mondo cane. Jarniewicz rejestruje prawdziwe śmierci znajomych, zerwania, odejścia – i bezlitośnie przygląda się własnym reakcjom na te „krańcówki”. Kpiarsko poczyna sobie z modelem poezji konfesyjnej, gdy obnaża zarówno perwersyjny wojeryzm mediów, jak i słabości własnego, coraz częściej schorowanego ciała. Ciągle zmienia perspektywę składni: raz ustawia obiektyw z ironicznego dystansu, a chwilę później kameruje wszystko w szokująco intymnym zbliżeniu. Jest tu wszystko, na co tak bardzo pragnęliście patrzeć, i na co tak bardzo patrzeć wam nie dano.
(ze strony wydawcy)
Poeta pozwala sobie na bardzo interesującą grę z samym włoskim Mondo Cane, filmem z 1962 roku, zbierającym antropologiczne ekscesy i dziwactwa w protogatunek szokumentu. Z jednej strony jest to nadal ten film, ten gatunek, ta śmierć i realna przemoc (m.in. wobec zwierząt) zarejestrowane na ekranie, ten sam estetyczny proces, które oferuje „śmie®ć jako spektakl, do oglądania przez cudze oczy”. Z drugiej jednak strony nie pojawia się przecież deklaracja, że podmiot rzeczywiście obejrzał ten film i że miał on jakikolwiek wpływ na wiersze (nawet tytuł utworu, który jest literalnym przekładem słów z początku dokumentu, w tym akurat brzmieniu wzięty jest raczej z późniejszych opisów i not producenckich). Przeciwnie: mondo cane to właśnie obcojęzyczna nazwa, która przybywa z przeszłości, z dzieciństwa, z plakatu. Obwarowana jest zakazem, tak jakby do tego dzieciństwa ktoś – dorośli? – próbował nie dopuścić dziwności i grozy śmierci. Rodzicielska cenzura staje się zatem kolejną sankcją, ta jednak uruchamia wyobraźnię podmiotu i sprawia, że już od młodzieńczych lat jego praca fantazjotwórcza skupia się wokół tej granicy – nie może on jej przekroczyć, nie może poznać, więc dopowiada sobie wszystko to, co znajduje się poza jego zasięgiem:
Film, na który mnie, bo nie dorosłem, do kina nie wpuszczono,
a którego sceny przez kilka kolejnych nocy wymyślałem sobie
przed snem, na ile tylko pozwalała mi na to
niezapisana niczym, nieletnia wyobraźnia, próbując,
wbrew pierwszemu w życiu niespełnieniu, rozgryźć słowa
z plakatu, miał tytuł Mondo Cane.
(z recenzji „Mondo cane” Jakuba Skurtysa ze strony wydawcy)
Twórczość poetycka Jerzego Jarniewicza:
„Korytarze”, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1984
„Rzeczy oczywistość”, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1992
„Rozmowa będzie możliwa”, „Biblioteka”, Łódź 1993
„Są rzeczy których nie ma”, „Biblioteka”, Łódź 1995
„Niepoznaki”, Biuro Literackie, Legnica 2000
„Po śladach”, „Biblioteka”, Łódź 2000
„Dowód z tożsamości”, Biuro Literackie, Legnica 2003
„Oranżada”, Biuro Literackie, Wrocław 2005
„Skądinąd. 1977-2007” (wiersze zebrane), Biuro Literackie, Wrocław 2007
„Makijaż”, Biuro Literackie, Wrocław 2009
„Wybór wiersza” (wybór i posłowie Piotr Śliwiński), WBPiCAK, Poznań 2012
„Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną”, Biuro Literackie, Wrocław 2012
„Woda na Marsie”, Biuro Literackie, Wrocław 2015
„Puste noce”, Biuro Literackie, Wrocław 2017
„Mondo cane”, Biuro Literackie, Wrocław 2021
Źródła: culture.pl.pl, biuroliterackie.pl, magazynwizje.pl, lodz.tvp.pl, Wikipedia, UŁ
